Bộ Công Thương vừa đưa ra đề xuất mang tính đột phá: Trao quyền công bố và điều chỉnh giá bán lẻ trực tiếp cho các thương nhân đầu mối và nhà phân phối.
Trong nỗ lực đưa thị trường năng lượng vận hành đúng theo quy luật cung cầu, Bộ Công Thương đã đưa ra một đề xuất mang tính bước ngoặt tại dự thảo Thông tư mới. Theo đó, thay vì Nhà nước trực tiếp ấn định giá trần như trước đây, quyền công bố và điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu sẽ được trao lại cho các thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối. Đây không chỉ là một thay đổi về mặt thủ tục hành chính, mà là một cuộc cải cách tư duy quản lý, xóa bỏ cơ chế “giá bán lệnh” để doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về hiệu quả kinh doanh và chi phí vận hành trong hệ thống của mình.
Việc trao quyền tự quyết này đồng nghĩa với việc mỗi doanh nghiệp đầu mối sẽ căn cứ vào chi phí nhập khẩu, chi phí sản xuất và các biến phí thực tế để xác lập một biểu giá riêng. Điều này giúp giải quyết dứt điểm tình trạng “ngược đời” trước đây: khi giá thế giới biến động mạnh, doanh nghiệp càng bán càng lỗ do chi phí định mức của Nhà nước không theo kịp thực tế, dẫn đến đứt gãy chuỗi cung ứng. Giờ đây, mức giá tại cây xăng sẽ phản ánh hơi thở thực sự của thị trường, giúp doanh nghiệp chủ động điều tiết nguồn hàng và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Dù được trao quyền tự quyết, nhưng doanh nghiệp không thể “tự biên tự diễn” mà phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kê khai giá. Dự thảo quy định rõ, các thương nhân phải thực hiện kê khai giá bán lẻ xăng dầu (riêng dầu mazut là giá bán buôn) theo mẫu chuẩn và gửi về các cơ quan quản lý như Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) và UBND cấp tỉnh. Điểm sáng của đề xuất này chính là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý: mọi dữ liệu kê khai sẽ được truyền tải qua ứng dụng và phần mềm chuyên dụng.
Việc “số hóa” quy trình kê khai không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng giấy tờ cho doanh nghiệp mà còn tạo ra một hệ thống dữ liệu thời gian thực cho cơ quan quản lý. Thông qua phần mềm, Nhà nước có thể giám sát biến động giá của hàng trăm doanh nghiệp cùng lúc, kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường hoặc hành vi bắt chẹt người tiêu dùng. Đây là bước chuyển từ hình thức “tiền kiểm” (duyệt giá trước) sang “hậu kiểm” (kiểm tra sự tuân thủ), phù hợp với thông lệ quốc tế và tinh thần của nền kinh tế số.
Một điểm mới trong dự thảo là việc công nhận quyền tự chủ của các thương nhân bán lẻ xăng dầu độc lập. Đối với những đơn vị không thuộc hệ thống phân phối của các “ông lớn” đầu mối, họ vẫn được phép tự thực hiện công bố và điều chỉnh giá tại cửa hàng của mình. Quy định này giúp các cửa hàng xăng dầu ở vùng sâu, vùng xa hoặc các đơn vị tư nhân nhỏ lẻ không bị bó buộc vào chính sách giá của các tổng công ty lớn, từ đó có thể linh hoạt điều chỉnh theo chi phí vận chuyển đặc thù của địa phương.
Khi quyền định giá được phân rã đến từng mắt xích trong chuỗi cung ứng, một thị trường cạnh tranh thực sự sẽ hình thành. Người tiêu dùng sẽ bắt đầu thấy sự chênh lệch giá giữa các thương hiệu khác nhau trên cùng một tuyến đường. Điều này buộc các doanh nghiệp phải tối ưu hóa bộ máy, giảm chi phí trung gian và nâng cao chất lượng dịch vụ để thu hút khách hàng. Xăng dầu khi đó sẽ không còn là mặt hàng “mua đâu cũng thế”, mà sẽ là một sản phẩm có tính cạnh tranh cao về cả giá cả lẫn giá trị gia tăng kèm theo.
Tuy nhiên, việc để doanh nghiệp tự quyết giá cũng đặt ra những thách thức không nhỏ cho cả phía quản lý và phía thực thi. Để tránh tình trạng các doanh nghiệp “bắt tay” nhau để nâng giá (độc quyền nhóm), vai trò của các cơ quan giám sát thị trường và luật cạnh tranh cần phải được đề cao hơn bao giờ hết. Hệ thống phần mềm kê khai giá không chỉ cần hấp dẫn về giao diện mà phải đảm bảo tính bảo mật, thông suốt và khả năng phân tích dữ liệu thông minh để đưa ra các cảnh báo sớm về lạm phát hoặc bất ổn thị trường.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp xăng dầu cũng cần nâng cao năng lực quản trị rủi ro và dự báo tài chính. Khi không còn “tấm khiên” là giá điều hành từ Nhà nước, doanh nghiệp phải tự mình đối mặt với những cơn sóng dữ từ giá dầu thế giới và biến động tỷ giá. Những đơn vị có khả năng dự báo tốt và quản lý chi phí hiệu quả sẽ trụ vững, trong khi những đơn vị yếu kém sẽ buộc phải thoái lui hoặc sáp nhập. Đây chính là quá trình thanh lọc tự nhiên để xây dựng một thị trường xăng dầu chuyên nghiệp, minh bạch và bền vững cho tương lai.
Nguồn: https://1thegioi.vn/xang-dau-tang-phi-ma-de-xuat-giao-quyen-chinh-gia-cho-doanh-nghiep-247276.html
